Research article | Open Access
International Journal of the Pursuit of Excellence in Leadership 2025, Vol. 5(2) 2-20
Denetimin Dönüşen Yüzü İlkokul Öğretmenlerinin Geçmişten Günümüze Denetim Algıları
pp. 2 - 20
Publish Date: December 31, 2025 | Single/Total View: 0/0 | Single/Total Download: 0/0
Abstract
This study aims to examine the transformation in the perception of educational supervision in Turkey following the 2014 transfer of supervisory authority from inspectors to school principals, comparing both eras from the perspective of primary school teachers who experienced both. This qualitative research was conducted using a basic qualitative research design. The study group consisted of 16 primary school teachers working in nine different schools in the province of Van. In selecting the participants, the criteria included having undergone at least one inspection under the pre-2014 system, with attention paid to ensuring an equal distribution in terms of gender. Semi-structured individual interviews were conducted with the teachers, and the transcribed data were analyzed using descriptive analysis. According to the findings, teachers consider supervision necessary for identifying deficiencies, providing professional development, and enhancing motivation. Teachers described the past supervision practices as being characterized by fear, stress, and a punitive control mechanism, whereas they perceive current supervision as a supportive process that provides guidance, professional development, and constructive feedback. This positive transformation has been significantly influenced by the delegation of supervisory authority to school principals and their adoption of a guiding and developmental role, moving away from being figures of fear. However, the persistence of bureaucratic paperwork and inconsistencies in practices indicate a continuing need for an ideal supervision model. To ensure the sustainability of this transformation, it is recommended to take systematic, teacher-centered steps, strengthen principals' mentoring skills, reduce the paperwork burden, and establish structured feedback mechanisms.
Keywords: Supervision, principal, primary school, perceptual change.
ÖZ
Bu araştırmanın amacı, 2014 yılında denetim yetkisinin müfettişlerden okul müdürlerine devredilmesiyle Türkiye'deki eğitim denetimi algısında yaşanan dönüşümü, her iki dönemi de deneyimlemiş ilkokul öğretmenlerinin bakış açısıyla karşılaştırmalı olarak incelemektir. Nitel özellikteki bu araştırma, temel nitel araştırma deseni ile yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubu, Van ilindeki dokuz farklı okulda görev yapan 16 ilkokul öğretmeninden oluşmaktadır. Çalışma grubu belirlenirken, cinsiyet değişkenine göre eşit dağılım sağlanmasının yanı sıra 2014 yılı öncesindeki uygulama ile en az bir kez denetim geçirmiş olma şartı ölçüt alınmıştır. Öğretmenlerle yarı yapılandırılmış nitelikteki bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiş, deşifre edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına göre denetim eksikliklerin tespiti, mesleki gelişim ve motivasyon sağlama gibi nedenlerle öğretmenler tarafından gerekli görülmektedir. Öğretmenler geçmişteki denetim uygulamalarını korku, stres ve cezalandırıcı bir kontrol mekanizması olarak tanımlarken, günümüzdeki denetimi rehberlik, mesleki gelişim ve yapıcı geri bildirim sağlayan destekleyici bir süreç olarak algılamaktadır. Bu olumlu dönüşümde, denetim yetkisinin okul müdürlerine devri ve onların korku figürü olmaktan çok rehberlik edici ve geliştirici bir rol üstlenmeleri kilit rol oynamıştır. Ancak, denetimdeki bürokratik evrak yükünün sürmesi ve uygulamalardaki tutarsızlıklar, halen ideal bir denetim modeline duyulan ihtiyacı göstermektedir. Denetim uygulamalarındaki dönüşümün sürdürülebilir olması adına sistemli ve öğretmen merkezli adımların atılmasının yanı sıra müdürlerin mentorluk becerilerinin güçlendirilmesi, evrak yükünün azaltılması ve yapılandırılmış geri bildirim mekanizmalarının kurulması önerilmektedir.
Keywords: Anahtar Kelimeler: Denetim, okul müdürü, ilkokul, algısal değişim.
APA 7th edition
Mazlum, M., & Adanas, E. (2025). Denetimin Dönüşen Yüzü İlkokul Öğretmenlerinin Geçmişten Günümüze Denetim Algıları. International Journal of the Pursuit of Excellence in Leadership, 5(2), 2-20.
Harvard
Mazlum, M. and Adanas, E. (2025). Denetimin Dönüşen Yüzü İlkokul Öğretmenlerinin Geçmişten Günümüze Denetim Algıları. International Journal of the Pursuit of Excellence in Leadership, 5(2), pp. 2-20.
Chicago 16th edition
Mazlum, Mehmet and Ertan Adanas (2025). "Denetimin Dönüşen Yüzü İlkokul Öğretmenlerinin Geçmişten Günümüze Denetim Algıları". International Journal of the Pursuit of Excellence in Leadership 5 (2):2-20.
Acar, N. P. (2002). İlköğretim müfettişlerinin öğretimsel liderlik davranışları. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi.
Açıkalın, Ş. (1993). Öğretmenlerin okul müdürlerini etkileme güçleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(9).
Ağaoğlu, S., ve Selim, Y. (2020). Okul müdürlerinin okul denetim sorumlulukları. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 15(1), 219-226.
Akbaşlı, S. ve Tunç, Z. (2019). İlkokul öğretmenlerinin müdürlerin ders denetimine ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(3), 75-92.
Altınok, V., Tezel, M. ve Güngör, S. S. (2020). Okullarda denetimin gerekliliği üzerine öğretmen görüşleri. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(1), 225-253.
Altun, B. ve Yengin Sarpkaya, P. (2014). Öğretmen ve okul müdürlerinin ders denetimine ilişkin görüşleri. Sözlü Bildiri, 1. Avrasya Eğitim Araştırmaları Kongresi. 24-26 Nisan, İstanbul Üniversitesi, İstanbul.
Altun, M., Şanlı, Ö., ve Tan, Ç. (2015). Maarif müfettişlerinin, okul müdürlerinin denetmenlik görevleri hakkındaki görüşlerinin incelenmesi. Turkish Studies, 10(3), 79-96.
Arslantaş, H. İ. (2007). İlköğretim müfettişlerinin mesleki yardım ve rehberlik rollerinin öğretmen algılarına göre değerlendirilmesi. [Yayınlanmamış doktora lisans tezi]. Gaziantep Üniversitesi.
Austin, E. J., Farrelly, D., Black, C. & Moore, H. (2007). Emotional intelligence, machiavellianism and emotional manipulation: does eı have a dark side? Personality and Individual Differences, 43(1), 179-189.
Aydın, İ. (2016). Öğretimde denetim. Pegem A.
Aydın, M. (2013). Çağdaş eğitim denetimi. Hatiboğlu Yayınevi.
Balaban, C. (2005). Aday öğretmenlerin işbasında yetiştirilmesinde ilköğretim müfettişlerinin rolü. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
Başaran, İ. E. (1994). Eğitim yönetimi. Kadıoğlu Matbaası.
Berkovich, I. & Eyal, O. (2015). Educational leaders and emotions. Review of Educational Research, 85(1), 129-167.
Birol, C. ve Ergin, A. (2000). Eğitimde iletişim. Anı Yayıncılık.
Blase, J. & Blase, J. (1999). Principals’ instructional leadership and teacher development: Teachers perspectives. Educational Administration Quarterly, 35(3), 349-378.
Bozkuş, K., Gündüz, Y. ve Aslan, H. (20-22 Mayıs 2015). Öğretmenlerin denetim ve rehberlik dışı bırakılmalarının olası sonuçları [Sözlü bildiri]. VII. Uluslararası Eğitim Denetimi Kongresi, İzmir, Türkiye.
Brookhart, S., Moss, C., & Long, B. (2009). Promoting student ownership of learning through high-impact formative assessment practices. Journal of MultiDisciplinary Evaluation, 6(12), 52-67.
Bursalıoğlu, Z. (2015). Okul yönetiminde yeni yapı ve davranış (19. baskı). Pegem A.
Bush, T. (2007). Educational leadership and management: Theory, policy and practice. South African journal of Education, 27(3), 391-406.
Canlı, S. (2022). Covid-19 Pandemi döneminde eğitim yönetimi açısından okul müdürlerinin karşılaştıkları problemlere ilişkin çözüm yöntemlerinin incelenmesi. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Doğu Akdeniz Üniversitesi.
Catano, N., & Stronge, J. (2007). What do we expect of school principals? Congruence between principal evaluation and performance standards. International Journal of Leadership in Education, 10(4), 379- 399.
Danielson, C. (2007). Enhancing professional practice: A framework for teaching. ASCD.
Davis, S. H. (1998). Superintendents’ perspectives on the involuntary departure of public school principals: The most frequent reasons why principals lose their jobs. Educational Administration Quarterly, 34(1), 58-90.
Demir, M. (2009). İlköğretim müfettişlerinin ders teftişlerinin öğretmenler tarafından değerlendirilmesi. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Yeditepe Üniversitesi.
Demir, M., ve Tok, T. N. (2016). Lisansüstü öğrenci görüşlerine göre eğitim denetimi. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2), 102-125.
Demirtaş, H., ve Akarsu, M. (2016). Öğretmen teftişini müfettiş yerine okul müdürünün yapmasına ilişkin öğretmen görüşleri. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(2), 69-93.
Deniz, Ü., ve Saylık, N. (2018). Okul müdürleri ve öğretmenlerin perspektifinden öğretimde denetim problemi. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 1(1), 67-80.
Dobbelaer, M. J., Prins, F. J. & Van Dongen, D. (2013). The impact of feedback training for inspectors. European Journal of Training and Development, 37(1), 86-104.
Dönmez, B., ve Demirtaş, Ç. (2018). Okul müdürlerinin ders denetimi görevlerine ilişkin okul müdürleri ve öğretmenlerin görüşleri (Adıyaman ili örneği). Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(29), 454-478.
Eacott, S. (2019). The problems and possibilities of the relational approach: an ıntroduction to the special ıssue. Research in Educational Administration and Leadership, 4(1), 1-14.
Earley, P. (Ed). (1998). School improvement after inspection? School and LEA responses. Paul Chapman Publishing Ltd.
Ehren, M. C. M. & Visscher, A. J. (2008). The relationships between school inspections, school characteristics and school improvement. British Journal of Educational Studies, 56(2), 205- 227.
Ergen, H. ve Eşiyok, İ. (2017). Okul müdürlerinin ders denetimi yapmasına ilişkin öğretmen görüşleri. Çağdaş Yönetim Bilimleri Dergisi, 3(1), 2-19.
Garet, M. S., Porter, A. C., Desimone, L., Birman, B. F. & Yoon, K. S. (2001). What makes professional development effective? Results from a national sample of teachers. American Educational Research Journal, 38(4), 915- 945.
Gespass, C., & Paris, C. (2001). Examing the mismatch between learner centred teaching and teacher centred supervision. Journal of Teacher Education, 52(5), 398-412.
Glanz, J. & Neville, R. F. (1997). Educational supervision: perspectives, issues, and controversies. USA: Chrithoper-Gordon Publishers, Inc.
Glickman, C., Gordon, S. & Ross-Gordon, J. (2001). Supervision and instructional leadership: A developmental approach. New York, NY: Pearson.
Gönülaçar, Ş. (2018). Eğitim denetiminde dönüşüm sancısı. Eğitime Bakış, 43, 88-97.
Gray, C. & Gardner, J. (1999). The impact of school inspections. Oxford Review of Education, 25(4), 455-468.
Greene, L. M. (1992). Teacher supervision as professional development: Does it work? Journal of Curriculum and Supervision, 7(2), 131-148.
Gündüz, Y. (2010). Etkili eğitim denetiminde yaşanan iletişim engelleri ve bu engelleri aşma yolları. Kuramsal Eğitim Bilim Dergisi, 3(2), 37-52.
Hallinger, P., & Heck, R. H. (1998). Exploring the principal’s contribution to school effectiveness: 1980‐1995. School Effectiveness and School Improvement, 9(2), 157–191.
Harris, A. (2005). OP‐ED. Journal of Curriculum Studies, 37(3), 255-265.
Henson, K., T. (2010). Supervision: A collaborative approach to instructional improvement. Long Grove, IL.
Hopkins, W. S. & Moore, K. D. (1993). Clinical supervision: a practical guide to student, teacher supervision. Brown & Benchmark Publishing.
www.memurlar.net/haber/1147575/ogretmen-denetiminde-son-durum.html adresinden 07.12.2025 tarihinde erişilmiştir.
Ingersoll, R. M., & Strong, M. (2011). The impact of induction and mentoring programs for beginning teachers: A critical review of the research. Review of Educational Research, 81(2), 201-233.
İlğan, A. (2012). Öğretmenlerin mesleki gelişimi ve denetimi. Anı Yayıncılık.
Johnson, S., & Birkeland, S. (2003). Pursuing a “sense of success”: New teachers explain their career decisions. American Educational Research Journal, 40, 581-617.
Kel, M.A., ve Akın, U. (2021). Değişim sürecindeki eğitim denetimi: Müfettişler, okul yöneticileri ve öğretmenlerin görüşleri. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 19(1), 219-243.
Koçak, S. ve Memişoğlu, S. (2020). Okul müdürlerinin denetimlerinin öğretmenlerin mesleki gelişimine etkisi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 28(2), 806-819.
Korkmaz, M. (2007). Örgütsel sağlık yönetimi üzerindeki etkisinin etkisi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 49(49), 57-91.
Kowalski, T. J. (2010). The school principal: Visionary leadership and competent management. Routledge.
Köybaşı, F., Uğurlu, C. T., Ağıroğlu-Bakır, A. ve Karakuş, B. (2017). İlkokullarda yapılan ders denetimlerine ilişkin öğretmen görüşleri. Turkish Studies, 12(4), 327-344.
Kyriakides, L. & Campbell, R. J. (2004). School self-evaluation and school improvement: A critique of values and procedures. Studies in Educational Evaluation, 30(1), 23-36.
Lansman, R. R. (2006). A case study of teacher evaluation and supervision at a high-achieving urban elementary school (Yayımlanmamış doktora tezi). University of Southern California, California.
LeCompte, M. D., & Goetz, J. P. (1982). Problems of reliability and validity in ethnographic research. Review of Educational Research, 52(1), 31-60.
Liu, H., Luo, L., & Tang, W. (2021). Kindergarten teachers’ experiences of stress under a high-stake inspection regime: An exploration in the Chinese context. International Journal of Educational Research, 109, 101850.
Lucio, W. H., & McNeil, J. D. (1969). Selection and Preparation of Supervisors (2nd ed.). McGraw-Hill.
Macbeath, J. (2005). Schools must speak for themselves: The case for school-self evaluation. Routledge.
Marks, J. R., Stoops, E. & King-Stoops, J. (1985). Handbook of instructional supervision: A guide for the practicioner. Allyn and Bacon.
Marshall, K. (2005). It’s time to rethink teacher supervision and evaluation. Phı Delta Kappan, 86(10), 727-735.
Marzano, R. J., Frontier, T. & Livingston, D. (2011). Effective supervision - supporting the art and science of teaching. ASCD Member Book.
Memduhoğlu, H., ve Mazlum, M. (2014). Bir değişim hikayesi: Eğitim müfettişlerine ilişkin metaforik algılar. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(1), 28-47.
Memduhoğlu, H.B. ve Taymur, A. (22-23 Haziran 2009). Türkiye’de eğitim denetiminin yeniden yapılanmasına ilişkin bir model önerisi. [Sözlü bildiri]. Uluslararası Katılımlı Ulusal Eğitim Denetimi Sempozyumu, Bolu, Türkiye.
Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation (3rd ed.). Jossey-Bass.
Merriam, S. B., & Tisdell, E. J. (2016). Qualitative research: A guide to design and implementation (4th ed.). Jossey-Bass.
Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis. Sage Publications.
Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurulları ve Zümreleri Yönergesi (2025). https://ogm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2025_01/29121158_mebegitimkurullarivezumreleriyonergesi21.01.2025.pdf adresinden 07.12.2025 tarihinde erişilmiştir.
Mohanty, J. (2005). Educational administration, supervision and school management. Deep & Deep Publications.
Oplatka, I. (2016). Eğitim yönetiminin mirası: Akademik bir alanın tarihi analizi (S. Turan, F. Bektaş, & M. Yalçın, Çev.). Pegem Akademi.
Ovando, M. N. (2005). Building instructional leaders’ capacity to deliver constructive feedback to teachers. Journal of Personnel Evaluation in Education, 18, 171-183.
Özmen, F. ve Batmaz, C. (2004). İlköğretim okul müdürlerinin öğretmen denetimindeki etkililikleri-cinsiyet ve yaş değişkenine göre öğretmen görüşleri [Sözlü bildiri]. XIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı, Türkiye.
Pajak, E. (1993). Change and continuity in supervision and leadership. In G. Cawelti (Ed.), Challenges And Achievements Of American Education (pp. 158-186). ASCD.
Resmi Gazete (2011). MEB Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (Tarih: 14.09.2011, Sayı: 28054).
Resmi Gazete, (2014). Milli Eğitim Bakanlığı Rehberlik Ve Denetim Başkanlığı İle Maarif Müfettişleri Başkanları Yönetmeliği (Tarih: 24.05.2014, Sayı: 29009).
Robinson, V. M., Hohepa, M., & Lloyd, C. (2007). School leadership and student outcomes: Identifying what works and why. Winmalee: Australian Council for Educational Leaders, 41, 1-27.
Sağlam, A. Ç., ve Aydoğmuş, M. (2016). Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin eğitim sistemlerinin denetim yapıları karşılaştırıldığında Türkiye eğitim sisteminin denetimi ne durumdadır?. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 17-38.
Sergiovanni, T. J. & Starratt, R.J. (2002) Supervision: A redefinition (7th ed.) McGraw Hill Book Company.
Shenton, A. K. (2004). Strategies for ensuring trustworthiness in qualitative research projects. Education for Information, 22, 63–75.
Spellman, S. O., & Jacko, C. M. (1988). Clinical supervision: A powerful tool for teacher education. Action İn Teacher Education, 10(1), 25-29.
Stronge, J. H. (2007). Qualities of effective teachers (2nd edition). Association for Supervision and Curriculum Development.
Sullivan, S. & Glanz, J. (2015). Okullarda eğitim ve öğretimi geliştiren denetim. (Ali Ü., Çev.). Anı Yayıncılık.
Taymaz, H. (2002). Eğitim sisteminde teftiş kavramlar, ilkeler, yöntemler. Pegem A.
Taymaz, H. (2003). Okul yönetimi (7. Baskı). Pegem A.
Taymaz, H. (2011). Eğitim sisteminde teftiş: kavramlar, ilkeler, yöntemler (8. baskı). Pegem A.
Terry, P. M. (1995). Empowering teachers as leaders. National Forum of Teache Education Journal, 10(3), 1-7.
Tonbul, Y., ve Baysülen, E. (2017). Ders denetimi ile ilgili yönetmelik değişikliğinin maarif müfettişlerinin, okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin görüşleri açısından değerlendirilmesi. İlköğretim Online, 16(1), 299-311.
Uygur, D. (2006). İlköğretim okullarında aday öğretmenlerin yetiştirilmesinde ilköğretim müfettişlerinin rolleri. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
Uygur, M. (2020). Sınıf öğretmenlerinin ders denetimine ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Journal of Social Sciences and Education, 3(1), 400-411.
Ünal, A. (1999). İlköğretim denetçilerinin rehberlik rolünü gerçekleştirme yaklaşımları. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
Wanzare, Z. & Costa, J. L.(2000). Supervision and staff development: overview of the literature. NASSP Buletin ProQuest Education Journals, 47-54.
Wiles, J. & Bondi, J. (2000). Supervision a guide to practice. Prentice Hall.
Wiles, K. (1967). Supervision for better schools. Prentice-Hall International, Inc.
Yeşil, D. ve Kış, A. (2015). Okul müdürlerinin ders denetimine ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2(3).
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2022). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12.baskı). Seçkin Yayınları.
Yılmaz K. (2009). Okul müdürlerinin denetim görevi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(1), 19-35.
Zepeda, S. J. (2013). The principal as instructional leader: A practical handbook. Routledge.
Zepeda, S. J. (2016). Öğretim denetimi: uygulama araçları ve kavramlar (Ali B. ve Çiğdem A., Çev.). Pegem A.
