Research article | Open Access
International Journal of the Pursuit of Excellence in Leadership 2025, Vol. 5(2) 2-32
Yükseköğretim-İstihdam İlişkisi Kapsamında Mezuniyet Alanları
pp. 2 - 32
Publish Date: December 31, 2025 | Single/Total View: 0/0 | Single/Total Download: 0/0
Abstract
The aim of this study is to reveal the relationship between higher education (associate and undergraduate degree) and employment within the framework of graduation fields. In this context, a cross-sectional approach from scanning models was used. The latest employment data indicators of the Turkish Statistical Institute for 2023 were analyzed and some findings were reached. As a result of the study, it was concluded that employment increases as the level of education increases and there is a relationship between graduation fields and employment. These are; It has been observed that the employment rate of graduates at the undergraduate level in the field of health and welfare graduation is quite high, and relatively lower at the associate degree level; the employment rate of graduates at the undergraduate and associate degree level in the field of engineering, manufacturing and construction graduation is high; and the employment rate of graduates at the undergraduate and associate degree level in the field of arts and humanities is at the lowest level and in the last place. Within the framework of the findings, a number of recommendations were made to public administrators and managers of higher education institutions and organizations.
Keywords: Education, higher education, higher education graduation fields, employment .
Öz
Bu çalışmanın amacı, yükseköğretim (ön lisans ve lisans düzeyi)- istihdam ilişkisini mezuniyet alanları çerçevesinde ortaya koymaktır. Bu kapsamda tarama modellerinden kesit alma yaklaşımı kullanılmıştır. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2023 yılı en son güncel istihdam verileri göstergeleri analiz edilerek birtakım bulgulara ulaşılmıştır. Çalışma sonucunda eğitim düzeyi artıkça istihdamın artığı, mezuniyet alanları istihdam arasında ilişki olduğu sonucuna varılmıştır. Bunlar; Sağlık ve refah mezuniyet alanında lisans düzeyinde mezunların istihdamın oldukça yüksek olduğu, ön lisans düzeyinde nispeten daha düşük olduğu; mühendislik, imalat ve inşaat mezuniyet alanında lisans ve ön lisans düzeyi mezunlarının istihdam oranlarının yüksek olduğu; sanat ve beşerî bilimler alanında ise lisans ve ön lisans düzeyinde mezunların istihdam oranların en düşük seviyede ve son sırada yer aldıkları görülmüştür. Elde edilen bulgular çerçevesinde de kamu yöneticilerine ve yükseköğretim kurum ve kuruluşları yöneticilerine bir takım tavsiyelerde bulunulmuştur.
Keywords: Anahtar kelimeler: Eğitim, yükseköğretim, yükseköğretim mezuniyet alanları, istihdam
APA 7th edition
Ozturk, H. (2025). Yükseköğretim-İstihdam İlişkisi Kapsamında Mezuniyet Alanları. International Journal of the Pursuit of Excellence in Leadership, 5(2), 2-32.
Harvard
Ozturk, H. (2025). Yükseköğretim-İstihdam İlişkisi Kapsamında Mezuniyet Alanları. International Journal of the Pursuit of Excellence in Leadership, 5(2), pp. 2-32.
Chicago 16th edition
Ozturk, Hasret (2025). "Yükseköğretim-İstihdam İlişkisi Kapsamında Mezuniyet Alanları". International Journal of the Pursuit of Excellence in Leadership 5 (2):2-32.
Akdoğan, E., & Altınok, V. (2024). Türkiye’de yükseköğretimin misyonu ve etkililiği. Eğitim Yönetimi ve Politikaları Dergisi, 4(2), 16–31.
Altınışık, İ., & Peker, H. S. (2012). Eğitimin ekonomik kalkınmaya etkisi. Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi, (4), 1–13.
Baskan, G. A. (2001). Türkiye’de yükseköğretimin gelişimi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(1), 21–32.
Beltekin, N. (2014). İşgücü talebi ve eğitim ilişkisi üzerine bir analiz (iş ilanları örneği). Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 13(51).
Biçerli, M. K. (2011). Yükseköğretim sistemimizi işgücü piyasasındaki gelişmeler paralelinde yeniden yapılandırmak zorundayız. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, (3), 122–127.
Çakır, Ö., & Kellevezir, İ. (2020). Yükseköğretim mezunlarında işsizlik ve nitelik uyumsuzluğu olgusu: UNI-VERI araştırma sonuçları ışığında bir değerlendirme. Çalışma İlişkileri Dergisi, 1, 1–17.
Donald, W. E., Baruch, Y., & Ashleigh, M. (2019). The undergraduate self-perception of employability: Human capital, careers advice, and career ownership. Studies in Higher Education, 44(4), 599-614.
Erçetin, Ş. (2001). Biz akademisyenler geleceğin yükseköğretim kurumlarını yaratmaya hazır mıyız? Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 25(25), 75–86.
Ergün, E. (2003). AKÜ Bolvadin Meslek Yüksekokulu’nun Bolvadin’in sosyo-kültürel yapısına ve ekonomisine katkıları. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(1), 63-78.
Göker, Z., & Dane, K. (2013). Tam istihdamın sağlanmasında maliye politikasının rolü ve post-Keynesyen çözüm önerileri. Akdeniz İİBF Dergisi, 13(26), 103–119.
Görmüş, A. (2019). Türkiye’de zamana dayalı eksik istihdamın karakteristiği: Hane halkı işgücü anketlerinden bulgular. Sosyoekonomi, 27(40), 67–90.
Güçlüoğlu, Ü. M. (2017). Türkiye istihdam analizi ve bazı makroekonomik değişkenlerin istihdam üzerindeki etkisi. Ankara: T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü.
Ilgar, R. (2023). Türkiye’de eğitimde yaşanan bölgesel farklılıklar. Uluslararası Sosyal Bilimler Eğitimi Dergisi, 9(2), 20–44. https://doi.org/10.47615/issej.1329419
ISCED. (2013). UNESCO Institute for Statistics. (2014). The constitution of the United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO). https://doi.org/10.15220/978-92-9189-150-4-en-f 2013
İnanç, H., Güner, Ü., & Sarısoy, S. (2006). Eğitimin ekonomik büyüme ve kalkınma üzerindeki etkileri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 1(2), 59–70.
Karamanlıoğlu, İ., Karamanlıoğlu, İ., & Özden, A. S. (2023). Türkiye’de işsizliğin önlenmesinde eğitimin etkisine ilişkin kavramsal bir değerlendirme. Uluslararası Eğitimde Mükemmellik Arayışı Dergisi (UEMAD), 3(1), 21–31.
Karasar, N. (2023). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler (38. basım). Ankara: Nobel Akademik.
Kavak, Y. (1997). Eğitim, istihdam ve işsizlik ilişkileri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(13), 21–26.
Kılıç, R. (1999). Türkiye'de yükseköğretimin kapsamı ve tarihsel gelişimi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (3), 289–310.
Kiziroğlu, A. M. (2014). 1980'den günümüze Türkiye ve İstanbul'da istihdam. Çalışma ve Toplum, 3(42), 61–110.
Koç, M. H., Fidan, T., & Kurt, T. (2022). İnsan sermayesi türleri ve istihdam edilebilirlik algısı arasındaki ilişkinin incelenmesi: Bir vakıf meslek yüksekokulu örneği. Yükseköğretim Dergisi, 12(2), 227–244.
Kol, E. N. (2011). İktisadi etkinlik–istihdam–kariyer planlaması ilişkisi: Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri üzerine bir uygulama [Yayımlanmamış Doktora tezi]. Konya Selçuk Üniversitesi.
Kurt, T., Ayyildiz, P., & Fidan, T. (2023). The Magnus Effect behind the transition to higher education in Türkiye: Uncovering equity issues. LEARNing Landscapes, 16(1), 187–198.
Marginson, S. (2019). Limitations of human capital theory. Studies in Higher Education, 44(2), 287–301.
Özdemir, A. (2021). Türkiye’de sağlık işgücü kamu istihdamı. Journal of Healthcare Management and Leadership, (1), 59–69.
Özsoy, C. (2008). Türk yükseköğrenim sisteminin durumu ve iktisadi büyüme performansına katkısı. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1(2), 31.
Öztürk, A. T., & Alp, T. (2020). Özel sektörde istihdamın artırılmasında etkili olan faktörlerin analizi. International Journal of Management and Administration, 4(7), 136–177.
Öztürk, S., & Çoltu, S. (2016). Eğitimin kalkınmaya etkisi üzerine bir değerlendirme. Balkan Sosyal Bilimler Dergisi, 681–694.
Pazarçeviren, S. Y., & Ala, T. (2019). Türkiye’de sağlık sektöründe faaliyet tabanlı maliyetleme yöntemlerinin kullanılmasına yönelik literatür taraması. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(3), 417–429.
Pelek, S. (2022). Türkiye’de diplomalı işsizlik: İşsiz üniversite mezunlarının iş piyasası örüntüleri. Journal of Management and Economics Research, 20(1), 247–270.
Serpil, H. (2022). Yükseköğretimin metalaşması ve çalışma hayatının dönüşümü. In O. Dündar (Ed.), Çalışma kavramına sosyolojik bakış (ss. 107–122). Kriter Yayınevi.
Tanrıkulu, D. (2011). Gençliğin çıkmazı. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, (1), 43–46.
Taşçi, H. M., & Darıcı, B. (2010). Türkiye’de eksik istihdamın belirleyenleri: HIA ile bir mikro veri uygulaması. Maliye Dergisi, 158(1), 278–300.
Türk Dil Kurumu. (2025). Türk Dil Kurumu. https://www.tdk.gov.tr
Türkiye İstatistik Kurumu. (2023). Yükseköğretim istihdam göstergeleri, 2022. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Yuksekogretim-Istihdam-Gostergeleri-2022-49600
Türkiye İstatistik Kurumu. (2024). Yükseköğretim istihdam göstergeleri, 2023. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Yuksekogretim-Istihdam-Gostergeleri-2023-53466
Uysal, D., & Aydemir, E. E. (2016). Türkiye’de yükseköğretim kavramı ve yükseköğretimin istihdam ve ekonomiye etkisinin analizi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (35), 275–284.
Uz, S. (2022). Yükseköğretim mezunu gençlerin istihdamı üzerine sosyolojik bir analiz. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 26(3), 557–576.
Yağmur, A. (2009). İstihdam edilebilirlik açısından eğitim–istihdam ilişkisi: Konya bölgesi imalat sanayi örneği [Yüksek lisans tezi]. Konya Selçuk Üniversitesi.
Yıldız, E. (2017). Türkiye’de 1923–2016 dönemi yükseköğretim ve ekonomik büyüme ilişkisi. Researcher, 5(3), 112–125.
Yıldız, S. M. (2008). Beden eğitimi ve spor öğretimi veren yükseköğretim kurumları ve istihdam durumları. Kastamonu Education Journal, 16(2), 651–656.
Yıldız, S. M., Özdağ, S., & Yaman, Ç. (2008). Beden eğitimi ve spor eğitimi veren yükseköğretim kurumları ve istihdam durumlarına yönelik öğrenci algılamaları. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 5(2), 1-10.
Yücel, F. H., & Çalık, T. (2022). Kalkınma planlarında yükseköğretime yüklenen roller. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(3), 778–797.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası. (1982). Resmî Gazete (9 Kasım 1982). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.2709.pdf
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu. (1981). Resmî Gazete, (17506), 6 Kasım 1981. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2547&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
